Zwolse zorginstelling start radicaal andere werkwijze in strijd tegen personeelstekort

Het aantal vacatures in de zorg is naar recordhoogte gestegen, blijkt uit cijfers van het CBS. Of het nu de ouderenzorg, de psychiatrie of de wijkverpleging is: overal zijn handen tekort. Waren er in 2019 28 vacatures per 1000 zorgbanen, nu zijn dat er 44. De instroom hapert terwijl doorgewinterde zorgmedewerkers moegestreden het vak verlaten.

Gehandicapteninstelling Frion in Zwolle en omgeving wil de vicieuze cirkel doorbreken met een radicaal andere werkwijze. Ook bij deze instelling, die wonen, werken en dagbesteding verzorgt voor verstandelijk beperkte mensen, staan tientallen vacatures open. In totaal telt Frion zo’n negenhonderd medewerkers die dag en nacht aan het werk zijn in de woonlocaties.

Versnipperde diensten

Bestuurder Hugo van Frion ziet hoe het vaste personeel steeds meer lijdt onder de tekorten. Uitzendkrachten en zzp’ers moeten de gaten opvullen, maar die zijn duur en rukken doorgaans niet uit voor een paar uurtjes in de ochtend- of avondpiek. ,,Je zag het patroon ontstaan dat de vaste collega’s voor de kortere diensten in de ochtend en avond naar het werk kwamen, terwijl de lange diensten door de uitzendkrachten werden verzorgd. Voor onze vaste mensen vervelend, omdat die door de versnipperde diensten heel vaak moeten opdraven om aan hun uren te komen. Voor onze cliënten ook, omdat die te veel verschillende gezichten zien.”

Het roer gaat om door zoveel mogelijk diensten van acht uur in te voeren. ,Dat geeft rust in de roosters en meer regelmaat voor onze mensen.” Andere beloftes zijn: een jaarrooster voor iedereen, zodat vér van tevoren al duidelijk is wie wanneer werkt (en ook alvast vervanging geregeld kan worden) én medewerkers zo min mogelijk lastigvallen met de vraag om in te springen.

Helma is er blij mee. Op ‘haar’ woonvoorziening in Zwolle is de afgelopen tijd al geëxperimenteerd met de nieuwe werkwijze. ,,Ik ben fulltimer en om aan mijn uren te komen was ik met die kortere diensten soms wel zes of zeven dagen per week op het werk. Dat vergt privé ook heel veel van je.”

‘Om aan mijn uren te komen moet ik heel vaak naar het werk. Dat vergt privé ook heel veel’ – Helma

Dat ze nu acht uur aaneengesloten gaat werken, vindt ze geen probleem. Wel vereist de nieuwe werkwijze dat de medewerkers deels ander werk gaan doen. ,,Iemand die normaal overdag op de dagbesteding werkt, begint in het nieuwe systeem enkele uren eerder om te helpen bij de opstart van de dag, bijvoorbeeld mensen uit bed helpen of helpen met het ontbijt. Ik ga op mijn beurt na de werkzaamheden in de ochtend mee als begeleider naar de dagbesteding.”

Dat is voor sommige collega’s wennen, realiseert ze zich. ,,Als je wat minder affiniteit hebt met het andere werk, is het misschien moeilijk. Maar dat moet je met elkaar bespreken. Het kan ook voordelen hebben als je als medewerker van de dagbesteding meer zicht hebt op de woonsituatie.”

Ook de overstap naar achtuursdiensten is niet voor iedereen makkelijk, heeft Helma al gemerkt. ,,Ik ben daar flexibel in, maar er zijn ook mensen die afspraken hebben met de kinderopvang of opa’s en oma’s, en die niet zomaar eerder kunnen beginnen of langer kunnen doorwerken.”

Bestuurder Hugo beaamt dat het hier en daar wringt. ,,Daarom nemen we er ook de tijd voor en kijken we naar maatwerk. Mensen die het heel fijn vinden om een gebroken dienst of diensten van drie of vier uur te draaien, kunnen we heel goed flexibel inzetten. Dat kan echter wel betekenen dat je niet meer op een vaste plek werkt maar rouleert. Daar moeten we over praten. Maar één ding is zeker: als we niets doen, gaat het niet goed. Dit is niet uit luxe ontstaan. Het almaar meer leunen op uitzendkrachten is financieel niet houdbaar en het put onze vaste medewerkers uit. Dat willen we niet. Zij hebben recht op een goede balans tussen werk en privé.’’

“Het almaar meer leunen op uitzendkrachten is financieel niet houdbaar en het put onze vaste medewerkers uit” – Hugo

De koerswijziging heeft ertoe geleid dat een aantal medewerkers meer is gaan werken, omdat ze die extra uren aaneengesloten kunnen werken. ,,Samen heeft dat al 5 fte opgeleverd.’’ Ook hoopt Frion met deze werkwijze aantrekkelijker te zijn voor sollicitanten.

Koken of afwassen

Dat hiermee niet in één klap het hele probleem is opgelost, realiseert Hugo zich. ,,Maar het is wel een stap in de goede richting.” Ook andere maatregelen blijven nodig, zoals hulp vragen van familieleden van cliënten. ,,Bijvoorbeeld, als je op bezoek bent, helpen met koken of afwassen. Of, als je met je eigen familielid gaat wandelen, ook een andere cliënt meenemen.’’

Helma verheugt zich vooral op wat meer rust. ,,Mijn generatie die al zo lang in de zorg meedraait, loopt wel door. Maar wij gaan straks met pensioen en de groep na ons moet het ook vol kunnen houden.”